smallebanner-stadhuis.jpg
Log in op Mijn VVD

Opinie: Per 1 mei afgeschafte VAR wordt nu al node gemist

Sinds 1 mei is een opdrachtgever van ZZP’ers en andere ondernemers weer volledig aansprakelijk voor de afdracht van loonbelasting en premies voor werknemersverzekeringen. De VAR is afgeschaft en de DBA ( Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is ervoor in de plaats gekomen.

De VAR is indertijd ingevoerd om de bureaucratische belemmeringen voor kleine zelfstandigen weg te nemen en te voorkomen dat opdrachtgevers (volledige) betaling van facturen uitstelde omdat ze zekerheid wilde hebben dat de belastingdienst en UWV niet achteraf alsnog (na)heffingen zouden opleggen.

In sommige gevallen werd tot 60% ingehouden terwijl tenminste 30% het meeste voorkwam. Inmiddels zijn kleine ondernemers terug bij af, er dreigt weer onvolledige betaling of moeten zij minimaal 30% betalen aan tussenpersonen zoals payrollbedrijven. De fiscale regelgeving belemmert startups en creatieve bedrijven ook vaklui met een eigen bedrijf hebben er nu al veel last van. De hoop, dat het de facto belemmeren van ZZP arbeid cao-vaste dienstverbanden in ere zal herstellen lijkt de bovenhand te voeren. Het beeld ontstaat dat na het voor ondernemers mislukte nieuwe arbeidsrecht wederom stappen terug zijn gezet waar stappen vooruit nodig zijn om werkgelegenheid te behouden. Staatssecretaris Wiebes komt nu met een adviescommissie om de problemen te adresseren, het zal niet gaan meevallen naar ons idee.

Het is niet dat hij niet probeert de scherpe kantjes en de schadelijke gevolgen van het afschaffen van de VAR te verminderen. Wiebes ziet kennelijk ook wel dat het aannemen van werkenden in vaste dienstverbanden niet gebeurt. Als nu ook ZZP werk wordt belemmerd en onder dreiging komt van boetes en ander ongerief  dan zal dat vooral bij vaklui in de bouw en de industrie en in de creatieve en IT sector negatieve gevolgen hebben. Je kunt startups en innovatie stimuleren wat je wilt, maar relatief hoge vaste lonen, Cao’s en 2 jaar moeten doorbetalen bij ziekte en bijkomende werkgeverslasten gaat niet werken in deze sector. Buitenlandse start ups en innovators zitten met dit soort verplichtingen al snel in Finland, Oost Europa of de VS. Dat bleek deze week al toen Spotify aankondigde de Europese bureaucratie te gaan ontlopen door naar de VS te verkassen. Als de buitenlanders Nederland links zullen laten liggen zullen de Nederlanders niet achterblijven, dus tel uit je winst. 

In een poging wat meer ruimte te creëren en de onvrede weg te nemen had Wiebes al bij de wetsbehandeling in de  Eerste Kamer toegezegd dat de belastingdienst vooraf modelovereenkomsten zou publiceren en desgevraagd binnen zes weken een oordeel zou geven over de aanwezigheid van een dienstbetrekking. Bovendien kon iedereen een specifieke overeenkomst voorleggen die zou dan binnen zes weken tot een standpunt van de belastingdienst leiden. Ook gaf hij te kennen dat échte ZZP professionals niet als werknemer aangemerkt zouden worden, het ging om misbruik en schijnconstructies aan de onderkant te bestrijden. 

Materie deskundigen constateerde tijdens de behandeling in  de Eerste Kamer al dat de toezegging van Wiebes onuitvoerbaar was voor de belastingdienst en inderdaad, de door hem voorgestelde aanpak levert fikse problemen op in de uitvoering. Want zoals verwacht komt de belastingdienst er niet uit, althans niet uit de visie die de Staatssecretaris heeft geuit. De belastingdienst heeft een andere heel wat strengere beoordeling voor ogen en dat begint nu in  brede kring bekend te worden. Niet alleen de onderkant wordt bestreden, alle ZZP’ers en hun opdrachtgevers hebben flink last van de afschaffing  van de VAR.  

De Staatssecretaris heeft nu te elfder ure een commissie ingesteld om te beoordelen of de voorlichting van de belastingdienst wel adequaat is en gevraagd om advies. Dat advies zal naar ons idee niet meevallen als de huidige regelgeving blijft zoals hij is. Kern van de problemen is  ketenaansprakelijkheid en aansprakelijkheid voor de opdrachtgever ook als die weinig te verwijten valt. Als Wiebes dat in tact laat kan is er geen oplossing denkbaar. De VAR was en is noodzakelijk, de DBA is onuitvoerbaar.

Wij geven Staatssecretaris Erik Wiebes en de commissie dan ook maar alvast een voorzet en geven het volgende in overweging. De VAR afschaffing en invoering van de DBA leidt tot onduidelijkheid en risico’s op naheffing en boetes met een hoop gezeur en zelfs vervolgingsrisico, daar zit geen ondernemer en ZZP’er op te wachten. Het stagneert en belemmert het (M)KB en lost het probleem van verdringing op de arbeidsmarkt niet op. Wat dan wel de werkgelegenheid duurzaam zal verbeteren, is moeilijk aan te geven, maar een begin kan zijn dat je regelt dat vraag en aanbod, van en naar de diensten van vaklui, IT’ers, creatievelingen, innovators, interim managers, consultants en wat dies meer zij, kan worden aangesloten. Laat professionals zelf de keuze maken om al of niet in dienstbetrekking te werken, als zij geen cao, verplichte verzekeringen en werknemerschap willen dring dat dan niet op. Afdracht van belastingen regel je met voorlopige aanslagen IB en een beter toezicht op BTW aangifte en afdracht. 

Als je vervolgens vindt dat aan de onderkant van de arbeidsmarkt kwetsbare werknemers moeten worden beschermd doe dat dan en kijk vanuit die bril eens naar het arbeidsrecht en de oude VAR-regeling in combinatie met de huidige (niet gewijzigde) Wet op de Loonbelasting. En wat blijkt dan, met de VAR en de bestaande regelgeving kunnen schijnconstructies uitbuiting en misbruik prima worden bestreden, ook bij misbruik van een VAR was een opdrachtgever immers aansprakelijk, daarvoor heb je de DBA helemaal niet nodig. 

Zoetermeer 2 mei 2016 

Mr W.P. Keulers 

Advocaat en (NOB) belastingadviseur